Site yavaşladı

Site yavaşladı, zamanla ağırlaştı: “wordpress site yavaş“, “TTFB yüksek”, “sayfa geç açılıyor” sorununda doğru sıra ile teşhis ve kalıcı çözüm

WordPress sitelerinde en sık duyulan şikâyetlerden biri şudur: “Site eskiden hızlıydı, şimdi yavaşladı.” Bu genelde tek bir sebepten olmaz; zamanla biriken yüklerin toplamıdır. Veritabanı şişer, tema ağırlaşır, görseller kontrolden çıkar, eklenti sayısı artar, cache katmanı yanlış kurulur, hosting limiti dolmaya başlar. Sonuç: TTFB yükselir, sayfa geç açılır, kullanıcı kaçmaya başlar.

Bu işte romantizm yok: Hız sorunu tahminle değil, disiplinle çözülür. İlk kontrol listesi doğru: cache + sayfa önbelleği, görsel optimizasyon, DB bakım, gereksiz eklenti temizliği. Ayrıca unutma; doğru yapılan Web Site Hızlandırma “tek hamle” değildir, sistem kurmaktır. Yanlış yapılan Web Site Hızlandırma ise siteyi hızlandırayım derken checkout’u, admini veya giriş akışını bozabilir. O yüzden sıra ve yöntem çok önemli.

Önce belirtini sınıflandır: Yavaşlık nerede?

TTFB yüksekse (sunucu geç cevap veriyor)

TTFB (Time To First Byte) yüksekse, sorun çoğunlukla sunucu/PHP/veritabanı sorguları ve cache eksikliğiyle ilgilidir. Yani “sayfanın ilk byte’ı geç geliyor” demek, backend geç çalışıyor demektir.

TTFB normal ama sayfa geç “tamamlanıyorsa”

Bu durumda frontend yükleri şüphelidir: büyük görseller, ağır JS/CSS, builder kaynakları, üçüncü taraf scriptler (chat, analytics, pixel). Yani sunucu hızlıdır ama tarayıcı boğuluyordur.

Zamanla ağırlaştıysa

Bu senaryoda en sık üç şey birikir: veritabanı şişmesi, eklenti artışı ve görsel şişkinliği. Tema da zamanla “yamayla büyür” ve ağırlaşır.

Doğru sıra: İlk kontrol protokolü (en hızlı sonuç veren yol)

Adım 1: Cache + sayfa önbelleği kur (ve doğru istisnaları unutma)

Cache yoksa veya yanlışsa WordPress her istekte PHP + DB çalıştırır. Bu da TTFB’yi şişirir. Doğru yaklaşım: sayfa önbelleği (page cache) aktif olmalı. Ama dinamik sayfalar (giriş, hesap, sepet, ödeme) cache’lenmez. E-ticarette yanlış cache en kötü hatadır.

Bu yüzden cache kurarken şunları istisnaya al:

1) /wp-admin/ ve giriş sayfaları

2) /cart/ /checkout/ /my-account/ benzeri dinamik sayfalar

3) admin-ajax.php ve bazı özel endpoint’ler

Doğru Web Site Hızlandırma burada başlar: cache var ama bilinçli. Körlemesine cache kurmak değil.

Adım 2: Görsel optimizasyon (en hızlı gözle görülür kazanç)

Site geç açılıyorsa çoğu zaman görseller şişmiştir. 4000px görseli 800px alanda göstermek, gereksiz veri taşımaktır. Doğru yol: görselleri boyutlandır, sıkıştır, mümkünse WebP kullan, lazyload uygula. Ama bunu da ölçülü yap; aşırı sıkıştırma kaliteyi bozar.

Pratik kural: içerikte kullanılan maksimum genişliğe uygun görsel yükle. Slider gibi alanlarda da gereksiz dev görsel kullanma. Bu hem hız hem bant genişliği hem de Web Site Hızlandırma disiplini açısından temel iştir.

Adım 3: Veritabanı bakım ve şişmeyi azalt (zamanla ağırlaşmanın ana sebebi)

Zamanla ağırlaşan sitelerin arkasında çoğu zaman veritabanı şişmesi vardır. Revizyonlar, otomatik taslaklar, transient’ler, log tabloları, WooCommerce action scheduler kayıtları, spam yorumlar… Hepsi birikir. Bu birikim DB sorgularını yavaşlatır, TTFB’yi yükseltir.

WP-CLI varsa bazı temel temizlikler hızlı yapılır. Örnek: revizyon temizliği (önce yedek al):

wp post delete $(wp post list --post_type='revision' --format=ids) --force

Transient temizliği:

wp transient delete --all

WooCommerce sitelerinde action scheduler şişmesi çok sık görülür. Orada panelden veya WP-CLI ile temizlik gerekebilir. Ama rastgele silme değil; önce neyin biriktiğini gör, sonra temizle.

Adım 4: Gereksiz eklenti temizliği (yükü ve çatışmayı azalt)

Eklenti sayısı arttıkça hem hız düşer hem hata riski artar. Her eklenti ek PHP, ek sorgu, ek JS/CSS demektir. En doğru yaklaşım: gereksiz eklentileri kaldır. Pasif bırakmak temizlik değildir. Aynı işi yapan eklentileri tekleştir (cache + cache, SEO + SEO, güvenlik + güvenlik birlikte çalıştırılmaz).

Bu adım aynı zamanda Web Site Hızlandırma işinin omurgasıdır. Çünkü en iyi hızlandırma, gereksizi kaldırmaktır.

Tipik nedenler: Neyi düzeltmen gerektiğini doğru yerden anla

1) Veritabanı şişmesi

Belirti: admin listeleri yavaşlar, arama yavaşlar, TTFB yükselir, bazen 504 timeouts görülür. Çözüm: bakım, indeks ve gereksiz kayıt temizliği.

2) Ağır tema ve builder yükü

Belirti: TTFB bazen normaldir ama sayfa tamamlanması uzundur. Aşırı JS/CSS, dev framework’ler, gereksiz animasyonlar. Çözüm: tema sadeleştirme, gereksiz modülleri kapatma, mümkünse daha hafif tema/kurgu.

3) Görsel şişkinliği

Belirti: mobilde özellikle yavaşlık, LCP yüksek. Çözüm: görsel boyutlandırma + sıkıştırma + lazyload + doğru format.

4) Eklenti yükü

Belirti: admin yavaş, sayfa yükü artar, CPU yükselir. Çözüm: eklenti envanteri temizliği, aynı işi yapanları tekleştirme, ağır eklentileri alternatifle değiştirme.

TTFB yüksekse hızlı teşhis: Backend mi, hosting mi?

1) Cache yoksa önce cache

TTFB için en hızlı ilaç doğru page cache’tir. Doğru Web Site Hızlandırma burada fark yaratır.

2) PHP ve OPcache

Güncel PHP ve aktif OPcache, özellikle dinamik sayfalarda ciddi fark yapar. Eski PHP ile “idare eder” dönemi bitti.

3) Hosting tavanı

Kaynak yetmiyorsa yükseltmeden mucize bekleme. Paylaşımlı hostingte CPU/IO limitlerine çarpıyorsan, siten büyüdükçe yavaşlık kaçınılmaz olur.

Frontend ağırsa hızlı teşhis: Ne yükleniyor?

Tarayıcı Network sekmesinde en büyük dosyalara bak. Genelde şunlar çıkar:

1) Dev görseller

2) Builder CSS/JS yığını

3) Üçüncü taraf scriptler (chat, pixel, analytics, font)

Burada doğru yaklaşım: gereksiz scriptleri azalt, fontları optimize et, görselleri küçült. Bu da kontrollü Web Site Hızlandırma demektir.

Kalıcı çözüm: Hızın “zamanla bozulmaması” için rutin

1) Aylık DB bakım

Revizyon, transient, log tabloları, spam… Aylık bakım rutini koy. Zamanla ağırlaşmanın önüne geçersin.

2) Eklenti disiplini

Her eklentinin bir işi olmalı. Gereksizi kaldır. Aynı işi yapanları tekleştir. Bu hem güvenlik hem hız için temel kural.

3) Görsel yükleme standardı

İçerik ekleyen herkes için görsel standardı belirle: maksimum genişlik, format, sıkıştırma. Bu iş “sonradan düzeltirim” diye büyürse siteyi boğar.

4) Cache ve CDN yönetimi

Cache istisnaları doğru olsun, purge mantığı düzgün çalışsın. CDN statikte iyi, dinamikte kontrollü. Bu düzen, sürdürülebilir Web Site Hızlandırma sağlar.

Tek sayfada uygulama sırası

1) Yavaşlığın türünü ayır: TTFB mi yüksek, yoksa frontend mi ağır?

2) Cache + sayfa önbelleği kur, dinamik sayfaları istisnaya al.

3) Görselleri optimize et (boyutlandır + sıkıştır + WebP + lazyload).

4) Veritabanı bakım yap (revizyon, transient, log şişmesi).

5) Gereksiz eklentileri kaldır, aynı işi yapanları tekleştir.

6) PHP/OPcache ve hosting kaynaklarını kontrol et.

7) Üçüncü taraf scriptleri azalt, builder yükünü sadeleştir.

8) Bu işleri rutin hale getir ki site zamanla tekrar ağırlaşmasın.

Bu sırayı uygularsan “wordpress site yavaş” ve “TTFB yüksek” şikâyeti çözülür. Daha önemlisi, site “zamanla ağırlaşan” bir çöplüğe dönmez. Doğru Web Site Hızlandırma budur: bir kere hızlandırıp bırakmak değil, düzen kurmak.