Yönetim paneli aşırı yavaş

Yönetim paneli aşırı yavaş: “wordpress admin yavaş”, “dashboard yavaş” sorununda doğru sıra ile teşhis ve kalıcı çözüm

WordPress yönetim paneli yavaşladığında iş yürümüyor: yazı açılmaz, ürün kaydı takılır, medya yükleme bekler, güncelleme ekranı donar. Çoğu kişi bu tabloyu “hosting kötü” diye kestirip atıyor. Bazen doğru, ama çoğu zaman asıl suçlu daha sinsi: ağır eklenti, kontrolsüz cron işleri, çok dilli/mağaza eklentilerinin etkileşimi ve şişmiş veritabanı. Bu sorunlar doğru sırayla ele alınırsa genelde aynı gün toparlanır.

Net konuşayım: Yönetim paneli hız sorunu rastgele kurcalanarak çözülmez. Önce ölç, sonra izole et, sonra düzelt. İşin eskiden beri sağlam yöntemi budur. Üstelik doğru yapılan Web Site Hızlandırma sadece ön yüz için değil, admin tarafında da dolaylı fayda sağlar. Ama yanlış yapılan Web Site Hızlandırma (agresif optimizasyon, hatalı cache, gereksiz eklenti yığını) admini daha da batırır.

Belirtiyi sınıflandır: Hangi admin ekranı yavaş?

Dashboard mı, yoksa belirli ekranlar mı?

Burası kritik. Eğer sadece Dashboard yavaşsa, dashboard widget’ları, dış istekler (RSS, API çağrıları), cron ve heartbeat daha şüpheli olur. Eğer “Yazılar > Tüm Yazılar” veya “Ürünler” gibi liste ekranları yavaşsa, veritabanı sorguları, taksonomi/terim sayımları, çok dilli eklenti entegrasyonu ve WooCommerce admin yükleri öne çıkar. Eğer “Eklentiler” sayfası yavaşsa, güncelleme kontrolü, lisans doğrulama ve harici istekler çok sık suçludur.

Yavaşlık sürekli mi, ara ara mı?

Sürekli yavaşlık genelde kaynak yetersizliği veya ağır sorgu demektir. Ara ara yavaşlık ise cron patlaması, backup çalışması, güvenlik taraması, cache temizliği, harici servis timeout’ları gibi periyodik işlere işaret eder.

Doğru sıra: 30 dakikalık ilk müdahale protokolü

Adım 1: Ölçmeden konuşma, önce kanıt topla

İlk iş: tarayıcı geliştirici araçlarında Network sekmesini aç ve adminde yavaşlayan aksiyonda hangi isteğin beklediğini gör. Genelde iki endpoint çıkar: admin-ajax.php veya bir admin sayfasının kendisi. Bekleyen istek varsa, sorunun “PHP tarafı mı”, “veritabanı mı”, “harici çağrı mı” olduğunu anlamaya yaklaşırsın.

İkinci iş: WordPress debug logu güvenli şekilde aç. Ekrana hata basmak yok, sadece log.

<?php
define('WP_DEBUG', true);
define('WP_DEBUG_LOG', true);
define('WP_DEBUG_DISPLAY', false);

Üçüncü iş: mümkünse Query Monitor gibi bir izleme ile “hangi sorgular yavaş” ve “hangi hook çok zaman yiyor” gör. Bu, suçluyu tahminle değil isimle yakalamanı sağlar.

Adım 2: Cache/optimizasyon katmanını adminde devre dışı bırak

Admin yavaşlığında cache eklentileri çoğu zaman doğrudan sebep değildir ama teşhisi bulandırır. Özellikle JS/CSS birleştirme, geciktirme, preload gibi ayarlar admin tarafında gereksiz risk üretir. İlk test olarak adminde optimizasyonu kapat, sonra ölç. Bu, yanlış Web Site Hızlandırma ayarlarının admini etkileyip etkilemediğini hızlıca gösterir.

Adım 3: Eklenti kaynaklı mı, tema mı, çekirdek mi? İzole test

En hızlı ayrım testi şudur: eklentileri geçici olarak kapat ve admini tekrar dene. Eğer birden hızlanıyorsa, konu %90 eklentidir. Eğer değişmiyorsa, hosting/PHP/veritabanı veya tema tarafı ağır basar.

WP-CLI varsa topluca kapat:

wp plugin deactivate --all

WP-CLI yoksa dosya sistemi ile geçici kapatma:

mv wp-content/plugins wp-content/plugins.disabled

Site açıldıktan sonra geri al:

mv wp-content/plugins.disabled wp-content/plugins

Bu işlemi mümkünse staging ortamında yap. Canlıda yapacaksan kısa tut ve planlı ilerle.

Tipik neden 1: Ağır eklenti ve aynı işi yapan eklentiler

Admini en çok yoran eklenti türleri

Şu tür eklentiler adminde kronik yük üretir: güvenlik tarayıcıları, yedekleme eklentileri, istatistik/izleme eklentileri, görsel optimizasyon toplu işleyenler, çok dilli sistemler, WooCommerce genişletmeleri, sayfa oluşturucu ekosistemi ve lisans doğrulayan premium eklentiler. Bunların kötü yazılmışı admini çökertebilir.

Burada sert ama doğru kural: Aynı işi yapan iki eklenti bir arada olmaz. Cache + cache, SEO + SEO, güvenlik + güvenlik kombinasyonu adminde de çatışma ve yük üretir. Doğru Web Site Hızlandırma önce bu kalabalığı azaltmakla başlar.

Suçluyu bulma: İkili arama mantığı

20-30 eklentide tek tek aç-kapa ile vakit kaybetme. Eklentileri yarı yarıya aç. Sorun geri geldiyse suçlu o yarıda, gelmediyse diğer yarıda. 4-5 turda suçluyu daraltırsın. Bu yöntem, admin yavaşlığı gibi “çok faktörlü” problemlerde en pratik yöntemdir.

Tipik neden 2: WP-Cron işleri ve arka plan kuyrukları

WP-Cron gerçeği

WordPress cron, gerçek cron gibi çalışmaz; site trafiğiyle tetiklenir. Bu da şu anlama gelir: admini açtığın anda cron yığılmışsa, senin isteklerin cronla aynı anda CPU’yu paylaşır ve panel ağırlaşır. Özellikle WooCommerce Action Scheduler, yedekleme, güvenlik taraması ve e-posta kuyrukları cron tarafında birikir.

WP-CLI ile cron olaylarını görmek:

wp cron event list --fields=hook,next_run,recurrence

WooCommerce Action Scheduler yığılması varsa (çok yaygın), adminde her şey ağırlaşır. Bu noktada çözüm, kuyrukları düzenlemek ve cron’u gerçek cron’a taşımaktır.

WP-Cron’u kapatıp gerçek cron’a geçmek

Disiplinli yöntem budur. wp-config.php içine ekle:

<?php
define('DISABLE_WP_CRON', true);

Sonra hosting panelinden gerçek cron ile wp-cron.php çağır:

*/5 * * * * /usr/bin/php /path/to/public_html/wp-cron.php >/dev/null 2>&1

Bu hamle, özellikle yüksek trafikli veya çok eklentili sitelerde admin stabilitesini ciddi artırır.

Tipik neden 3: Düşük hosting kaynakları ve yanlış PHP yapılandırması

CPU/RAM/IO yetersizliği

Admin yavaşlığının en kaba ama sık nedeni kaynak yetersizliğidir. Paylaşımlı hostingte CPU sınırına çarpıyorsan, admin her zaman ağırlaşır. IO limitleri düşükse, özellikle medya işlemleri ve eklenti güncellemeleri sürünür. Bu noktada “optimizasyonla kurtarırız” masalına fazla kapılma. Belli bir eşik var; altında her şey yavaşlar.

PHP sürümü ve OPcache

Eski PHP sürümü ve kapalı OPcache, admini gereksiz yorar. Güncel PHP + açık OPcache, ciddi fark yaratır. Ayrıca memory_limit düşükse admin ekranları (özellikle WooCommerce/çok dilli) daha kolay tıkanır.

wp-config.php ile bellek limiti denemesi (host izin veriyorsa):

<?php
define('WP_MEMORY_LIMIT', '256M');
define('WP_MAX_MEMORY_LIMIT', '512M');

Bu tek başına mucize değildir ama “bellek yüzünden boğulma” senaryosunu hızlıca eler.

Tipik neden 4: Çok dilli ve mağaza eklentisi etkileşimleri

Çok dilli sistemlerin admin yükü

WPML/Polylang benzeri sistemler adminde ekstra sorgu üretir: çeviri ilişkileri, dil filtreleri, terim eşlemeleri. Bu özellikle yazı/ürün listelerinde ağırlaşır. Üzerine WooCommerce varsa, varyasyonlar ve ürün meta verisi admin sorgularını şişirir.

Burada pratik yaklaşım: Ürün listesi, sipariş listesi, çeviri yönetimi gibi ekranları tek tek test et. Yavaşlık sadece bu ekranlardaysa, konu “genel hosting” değil, o ekranın sorgu yüküdür. Bazı durumlarda admin listelerinde sayfa başına kayıt sayısını düşürmek bile (geçici) nefes aldırır.

Tipik neden 5: Veritabanı şişmesi, autoload patlaması ve yavaş sorgular

autoload şişmesi (çok sık, çok sinsi)

wp_options tablosunda autoload=YES olan kayıtlar her istekle birlikte yüklenir. Bazı eklentiler buraya devasa veri basar. Sonuç: adminde her sayfa yüklenişinde gereksiz veri taşınır. Bu, “dashboard yavaş” şikâyetinin sık sebeplerindendir.

WP-CLI ile büyük autoload kayıtlarını görmek (örnek sorgu):

wp db query "
SELECT option_name, LENGTH(option_value) AS size
FROM wp_options
WHERE autoload='yes'
ORDER BY size DESC
LIMIT 20;
"

Bu çıktı sana hangi eklentinin sistemi şişirdiğine dair ipucu verir. Burada rastgele silme yapma. Önce hangi eklenti üretiyor tespit et, sonra eklentinin kendi ayarıyla temizle veya doğru şekilde küçült.

Yavaş sorgu ve indeks problemi

WooCommerce sipariş ekranı, ürün varyasyonları, çok dilli ilişki tabloları gibi yerlerde indeks eksikliği ve şişme yavaşlık üretir. Bu noktada Query Monitor veya APM şarttır. Kör kurcalama ile veritabanı düzelmez.

Heartbeat ve admin-ajax yükü: Küçük ayar, büyük rahatlama

WordPress Heartbeat API, adminde belirli aralıklarla admin-ajax çağrısı yapar. Bazı sitelerde bu istekler gereksiz yere sıklaşır ve özellikle düşük kaynakta admini ağırlaştırır. Kalıcı çözüm, heartbeat’i tamamen öldürmek değil, frekansını düşürmektir.

Basit bir düşürme örneği (tema functions.php veya küçük bir mu-plugin):

<?php
add_filter('heartbeat_settings', function ($settings) {
    $settings['interval'] = 60; // saniye
    return $settings;
});

Bu ayar, bazı projelerde admin hissiyatını gözle görülür şekilde iyileştirir.

Kalıcı çözüm: “Admin yavaş” döngüsünü bitiren düzen

1) Eklenti envanterini temizle

Gereksiz eklentiyi kaldır. Pasif tutmak temizlik değildir. Aynı işi yapan eklentileri tekleştir. Bu hem güvenlik hem performans hem de doğru Web Site Hızlandırma için temel şarttır.

2) Cron’u disipline et

WP-Cron’u gerçek cron’a taşı. WooCommerce kuyruklarını kontrol et. Backup ve taramaları adminin yoğun kullanıldığı saatlerde çalıştırma. Bu, işletme disiplini işidir.

3) Hosting gerçeklerini kabul et

Kaynak yetmiyorsa yükselt. Bazı siteler paylaşımlı hostingte “idare eder” ama çok dilli + mağaza + güvenlik + yedekleme kombinasyonu orayı boğar. Burada doğru Web Site Hızlandırma bile sınırlı kalır; çünkü sorun kod değil tavan limitidir.

4) İzleme kur

Admin yavaşlığı tekrar etmesin istiyorsan ölçüm şart. Query Monitor (teşhis için), APM (sürekli izleme için), sunucu kaynak grafikleri. Ölçmediğin şeyi yönetemezsin.

5) Optimizasyonu kontrollü uygula

Yanlış optimizasyon admini bozar. Doğru Web Site Hızlandırma ise şunları içerir: gereksiz eklentiyi azaltmak, doğru cache istisnaları, harici çağrıları kontrol etmek, CDN’yi statikte kullanıp admini bypass etmek. Evet, Web Site Hızlandırma adminde de dolaylı kazanım getirir; çünkü sistemin genel yükünü düşürür.

Tek sayfada uygulama sırası

1) Hangi admin ekranının yavaş olduğunu netleştir ve aynı senaryo ile tekrar üret.

2) Network ve debug.log ile hata/timeout var mı kontrol et.

3) Teşhis için optimizasyonu geçici kapat, cache temizle.

4) Eklentileri izole test et: topluca kapat, hız farkına bak.

5) Suçluyu ikili arama mantığıyla daralt, aynı işi yapanları tekleştir.

6) Cron olaylarını kontrol et, WP-Cron’u gerçek cron’a taşı.

7) Veritabanında autoload şişmesini ve yavaş sorguları tespit et.

8) Heartbeat aralığını düşür, admin-ajax yükünü azalt.

9) Kaynak yetmiyorsa hosting planını yükselt, OPcache/PHP sürümünü güncelle.

10) Stabilite geldikten sonra kontrollü Web Site Hızlandırma uygula ve izlemeyi kalıcı hale getir.

Bu sırayı uygularsan “wordpress admin yavaş” şikâyeti bir muamma olmaktan çıkar. Sorun ya eklentide, ya cron’da, ya veritabanında, ya da kaynakta olur. Doğru sıra, doğru kanıt, doğru müdahale. WordPress’te iş böyle düzgün yürür.